Deichmann [& Ritchie]

Bron: Van boom tot boot, de evolutie van de roeiboot.


Toen Nautilus in 1911 vijfentwintig jaar bestond, heeft de vereniging zichzelf een overnaadse acht cadeau gedaan, geheel gebouwd door Deichmann & Ritchie in Wyler. De Nautilianen hebben de boot destijds van Wyler naar Rotterdam geroeid, een afstand van ruim honderd kilometer. Het is de oudste varende overnaadse acht van Nederland. De boot ligt in botenhuis aan de Oude Plantage en is recent gerestaureerd.

De Duitse koopman Gerhard Deichmann kwam rond 1850 met zijn gezin van zestien kinderen naar Rotterdam. Een van zijn zonen, Emil, had als kind al affiniteit met boten. Hij was in Berlijn opgeleid en had een bijzonder oog voor hoe snel een boot kon lopen. In 1886, het jaar waarin ook de roeivereniging Nautilus werd opgericht, begon hij samen met de Engelsman Ritchie een scheepsbouwerij. Het bedrijf had twee vestigingen, een in het Duitse Wyler, vlakbij Nijmegen, en een op de zuidpunt van het Noordereiland in Rotterdam. In 1896 is de werf verhuisd naar de Oudedijk, vlakbij de Kralingse Plas.

Inge Deichmann (1953), kleindochter van Emil Deichmann: “Mijn opa roeide zelf ook. Hij won een keer een roeiwedstrijd en toen ze erachter kwamen wie hij was kreeg hij de prijs niet. Dat vonden ze niet eerlijk. Het Utrechtse Viking roeide in Deichmann & Ritchie boten. In Duitsland wonnen ze de ene na de andere wedstrijd. Mijn opa ging mee naar die wedstrijden voor eventuele reparaties en hij kwam terug met een hele lijst aan bestellingen.

In het midden oprichter Emil. Rechts zijn zoon Gerhard die de werf voortzette. Zoon Hermann (links) bouwde geen boten

De productie was hoog en het pand aan de Oudedijk werd te klein. In 1916 zijn ze naar de Straatweg in Hillegersberg verhuisd, waar ze aan de Bergse Achterplas een pand kochten met anderhalve hectare grond. Daar bouwden ze een paar loodsen. Tegelijk sloten ze de vestiging in Wyler, waar in verband met invoerrechten halffabricaten werden gebouwd. De boten zijn over de hele wereld verscheept.

Mijn vader Gerhard werd geboren in 1899. Hij kreeg ook belangstelling voor de botenbouw maar hij moest van opa een eigen zaak beginnen: ’Als hij het verprutst, dan schaadt hij mijn naam’. Mijn vader is begonnen onder de naam Gerhard Deichmann, maar uiteindelijk zijn vader en zoon toch samen doorgegaan, nu zonder Ritchie. Mijn vader was heel kieskeuring in zijn materiaalkeuze. Bij de Hillegersbergsche Houthandel aan de Rotte liet hij stapels houtplaten keren tot hij die ene vond die hij moest hebben. Hij bouwde ook zeilboten, tussendoor, als hobby. Mijn vader is in 1962 overleden, hij was pas 63. Dat was het einde van het bedrijf. Ik denk dat we, toen we van de Straatweg vertrokken, alles verbrand hebben, want ik herinner me een groot vuur in de tuin. Bij De Maas heb ik een boot herdoopt.”

Op de werf aan de Straatweg in Rotterdam